Lịch âm hôm nay

Âm lịch không tuỳ tiện, nó tính được

Nhìn vào tờ lịch, ngày âm có vẻ chạy lộn xộn so với ngày dương: tháng thì ba mươi ngày, tháng lại hai mươi chín, có năm còn thừa ra hẳn một tháng. Nhưng thực ra âm lịch tuân theo ba luật rất chặt, và từ ba luật đó tính ra được mọi ngày, cả trăm năm trước lẫn trăm năm sau.

Luật thứ nhất: mùng một là ngày chứa thời điểm Sóc, tức lúc Mặt Trăng đi qua giữa Trái Đất và Mặt Trời nên hoàn toàn không được chiếu sáng. Đó là lý do đầu tháng âm luôn không trăng, còn rằm thì trăng tròn.

Luật thứ hai: tháng mười một âm là tháng chứa ngày Đông chí. Đây là cái neo buộc âm lịch vào chu kỳ mặt trời, nhờ vậy Tết không trôi lung tung qua các mùa.

Luật thứ ba: nếu giữa hai tháng mười một liên tiếp có tới mười ba lần trăng non thì năm đó nhuận. Tháng nhuận là tháng đầu tiên không chứa Trung khí nào.

Ba luật này đều dựa vào vị trí thật của Mặt Trăng và Mặt Trời, tính theo giờ Việt Nam. Vì vậy lịch âm Việt Nam đôi khi lệch một ngày so với lịch Trung Quốc, do hai nước lệch múi giờ.

Can chi là phép đếm, không phải bảng tra

Mười thiên can ghép với mười hai địa chi cho ra sáu mươi tổ hợp, xoay vòng liên tục không bao giờ đứt. Can chi của một ngày bất kỳ tính thẳng ra từ số thứ tự của ngày đó, không cần bảng tra và không cần biết ngày âm là bao nhiêu.

Điều này nghe nhỏ nhưng rất quan trọng: nó có nghĩa là can chi của ngày 1 tháng 9 năm 1900 hay ngày 1 tháng 9 năm 2100 đều tính được chính xác như nhau, bằng đúng một phép chia lấy dư.

Các mục luận ngày dựa vào đâu

Phần xem ngày tốt xấu trong lịch dân gian trông có vẻ huyền bí, nhưng mỗi mục đều là hàm của một khoá nhỏ tính được:

• Giờ hoàng đạo và hắc đạo phụ thuộc chi của ngày, tất cả có mười hai trường hợp.
• Ngũ hành nạp âm phụ thuộc can chi ngày, sáu mươi trường hợp.
• Nhị thập bát tú xoay vòng hai mươi tám ngày một lần, đều đặn không bao giờ đảo chiều.
• Trực tiến một bậc mỗi ngày và lặp lại đúng vào ngày vào tiết khí.
• Các ngày kỵ không phải một khối mà là chín luật độc lập, mỗi luật có khoá riêng: Tam Nương theo ngày âm, Trùng tang theo tháng âm và can chi ngày, Kim Thần Thất Sát lại theo can của năm.

Vì mọi thứ đều là phép tính, trang này không cần cơ sở dữ liệu và không gọi ra ngoài. Ngày nào bạn nhập vào cũng được tính tại chỗ, kể cả những năm chưa ai từng tra.

Nên hiểu phần xem ngày thế nào

Ngày âm, can chi và tiết khí là thiên văn, có đúng có sai rõ ràng. Còn phần luận ngày tốt xấu là tri thức văn hoá tích lũy qua nhiều đời, các sách cổ đôi khi cũng chép khác nhau.

Chúng tôi trình bày phần đó như một tư liệu tra cứu, ghi rõ mỗi kết luận dựa trên luật nào, để bạn biết con số ở đâu ra chứ không phải tin suông. Việc lớn như cưới hỏi hay động thổ mà gia đình có tục xem ngày thì đây là chỗ tra tiện; còn quyết định cuối cùng vẫn nên dựa vào hoàn cảnh thật của bạn.

Công cụ liên quan

Cần một đường dẫn ngắn để chia sẻ ngày cụ thể thì dùng Rút gọn liên kết. Muốn in lịch ra kèm mã quét thì có Tạo mã QR. Xem toàn bộ công cụ tại trang Công cụ.

Câu hỏi thường gặp